Khi một người trong nhà mất đi mà không để lại di chúc, phần đất họ đứng tên sẽ chia cho ai, chia thế nào? Đây là câu hỏi nhiều gia đình ở Long Thành gặp phải khi muốn sang tên lô đất của cha mẹ, ông bà để lại.
Tôi viết bài này để anh nắm được hai thứ: ai được hưởng thừa kế khi không có di chúc, và thủ tục khai nhận di sản để sang tên gồm những bước gì.
1. Không có di chúc thì chia thừa kế theo gì?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, khi người mất không để lại di chúc thì di sản được chia thừa kế theo pháp luật. Chia theo pháp luật nghĩa là chia theo hàng thừa kế mà luật đã quy định, không phụ thuộc ý muốn riêng của một người nào.
2. Hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai?
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Những người cùng một hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước, do đã chết, không có quyền hưởng, bị truất quyền hoặc từ chối nhận.
Nói cho dễ hiểu: nếu người mất còn vợ hoặc chồng, cha mẹ và các con, thì những người này cùng chia phần bằng nhau trên lô đất. Hàng thừa kế thứ hai, thứ ba chỉ được tính đến khi hàng thứ nhất không còn ai.
| Hàng thừa kế | Gồm những ai (theo Điều 651 BLDS 2015) |
|---|---|
| Thứ nhất | Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết |
| Nguyên tắc chia | Người cùng hàng hưởng phần bằng nhau; hàng sau chỉ hưởng khi hàng trước không còn ai |
3. Thủ tục khai nhận di sản để sang tên đất thế nào?
Khi đã xác định được những người thừa kế, các bước sang tên thường đi theo trình tự sau. Trước hết, những người thừa kế cùng nhau làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế, hoặc thỏa thuận phân chia di sản, tại tổ chức hành nghề công chứng. Văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản này được niêm yết theo quy định, nhằm bảo đảm không bỏ sót người thừa kế và không có tranh chấp.
Sau khi hoàn tất thủ tục công chứng và niêm yết, người thừa kế mang hồ sơ đến Văn phòng Đăng ký đất đai để đăng ký sang tên trên giấy chứng nhận. Về giấy tờ, anh thường cần chuẩn bị: giấy chứng tử của người để lại di sản, các giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân giữa người thừa kế với người mất, và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của thửa đất.
Về nghĩa vụ tài chính, thừa kế đất giữa những người thân thuộc gần thường được miễn thuế, lệ phí theo quy định. Tôi chỉ nhắc để anh biết, không đi sâu vì nội dung này tôi đã viết ở một bài riêng.
4. Chỗ tôi phải nói thẳng
Những gì tôi nêu ở đây là khung chung theo Bộ luật Dân sự 2015 để anh tham khảo. Trên thực tế, có nhiều tình huống phức tạp: người thừa kế đã mất trước hoặc cùng thời điểm, con riêng, con nuôi chưa có giấy tờ rõ ràng, hoặc có người từ chối nhận di sản. Mỗi tình huống đó ảnh hưởng đến cách chia. Vì vậy anh nên đối chiếu văn bản gốc và hỏi tổ chức công chứng, Văn phòng Đăng ký đất đai trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể của gia đình mình.
Việc anh làm được ngay hôm nay: liệt kê đầy đủ những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, thu thập giấy chứng tử, giấy tờ nhân thân và sổ đỏ của thửa đất, rồi liên hệ một tổ chức hành nghề công chứng để được hướng dẫn thủ tục khai nhận di sản. Nếu anh đang cần sang tên một lô đất thừa kế quanh khu vực sân bay Long Thành và 6 xã, tôi có thể giúp anh rà soát hồ sơ pháp lý và tình trạng thửa đất trước khi làm thủ tục. Anh nhắn Zalo 0931000008 để tôi hỗ trợ.
